Nie ukrywajmy, każdy ma większy lub mniejszy problem z przyjmowaniem krytyki i zrozumieniem konstruktywnych uwag. Bardzo często nasze ciało i umysł reagują automatycznie, chcąc się bronić przed trudnymi informacjami, które musi przyjąć. Pojawia się złość, niechęć do rozmówcy lub ogień oskarżeń i własnych żali. Taka reakcja to nic innego, jak postawa obronna, która jest naturalna. Z pewnością nikomu nie służy, dlatego warto podejść do mniej miłych wskazówek drugiej osoby rozsądnie i odpowiednio poradzić sobie z krytyką.
Przedstawimy Ci kilka pomysłów, które możesz wykorzystać i sprawdzić, czy pomogą Ci w poradzeniu sobie z krytyką.
DLACZEGO BOIMY SIĘ KRYTYKI?
Krytyka wiąże się z oceną i opinią na nasz temat. To normalne, że wywołuje strach, bo prawdopodobnie nikt nie lubi być poddawany ocenie ani w życiu prywatnym, ani szkolnym czy zawodowym. Wynika to z faktu, że ludzie boją się ośmieszenia, wytykania palcami i wykluczenia z określonej, zamkniętej grupy społecznej. Uczniowie odczuwają lęk przed negatywną oceną, dezaprobatą nauczyciela, ale również przed docinkami ze strony kolegów, którzy przygotowali się lepiej. Takie zachowania wywołują szereg negatywnych emocji i mogą prowadzić do złości na osobę krytykującą lub do zaniżenia swoich umiejętności i wiedzy we własnych oczach.
Dobrą wiadomością jest to, że bardzo dużo zależy od Twojego zachowania w sytuacji, w której jesteś poddany ocenie i/lub krytyce. Bardzo podobnie wygląda sytuacja z szyderstwami z powodu usłyszanej krytyki – tutaj również masz wpływ na to, jak ludzie Cię zapamiętają. Właśnie dlatego warto rozwijać swoją umiejętność radzenia sobie z krytyką. To wyniesie Twoje poczucie własnej wartości i pewność siebie na wyższy poziom. Lęk prawdopodobnie nigdy w pełni nie zniknie, ale może ulec zmniejszeniu.
DLACZEGO KONSTRUKTYWNA KRYTYKA TO POZYTYWNE ZJAWISKO?
Skupiamy się tutaj przede wszystkim na konstruktywnej krytyce, czyli takiej, która ma prowadzić do Twojego rozwoju i polepszenia w ocenianej sferze. Nawet w sytuacji, kiedy negatywna opinia zostanie przedstawiona w sposób konstruktywny, który nie ma na celu Cię skrzywdzić, będzie trudna do przyjęcia. Właśnie dlatego warto zmienić swoje nastawienie i zrozumieć, że krytyka ma nam pomóc.
Wiele osób sukcesu jasno mówi, że każdy sukces jest poprzedzony wieloma porażkami. Są one niezwykle cenną lekcją i bez nich nie byłoby możliwe dojście na szczyt. Porażki i wiążąca się z nimi krytyka to nic innego, jak wskazówki, na co uważać w przyszłości i co należy poprawić, aby móc nadal się rozwijać. Wyobrażasz sobie popełnianie ciągle tych samych błędów? Sprawiają, że nie jesteś w stanie wynieść się na wyższy poziom w swojej pracy czy nauce. Można wręcz pokusić się o stwierdzenie, że bez porażek i krytyki niemożliwy jest rozwój, ponieważ człowieka nikt nie poprawia.
Prostym przykładem, który pomoże Ci lepiej zrozumieć, jest podejście ucznia do oceny. Jeśli ocenę niedostateczną traktuje, jak zwyczajną ocenę, to nie pokusi się o powrócenie do ocenianego tematu, aby powtórzyć materiał i lepiej go zrozumieć. Jeśli jednak uzna, że ocena niedostateczna, to jego prywatna porażka i podejdzie do niej w zdrowy sposób, to zyska ogromną motywację do działania! Wróci do trudnych zagadnień, postara się je zrozumieć i być może poprawi ocenę. Co ważne, jego sukcesem nie będzie lepsza ocena, a wiedza, którą zdobędzie.
JAK PORADZIĆ SOBIE Z KRYTYKĄ?
Jeśli wiesz już, że krytyka jest istotnym elementem wzrastania i poszerzania swoich kompetencji, to warto się zastanowić, w jaki zdrowy sposób sobie z nią poradzić. Przedstawimy Ci kilka propozycji, ale musisz pamiętać, że każdą z nich możesz modyfikować pod własne, indywidualne potrzeby.
OPANUJ STRES I BĄDŹ CIERPLIWY
Człowiek bardzo szybko jest w stanie wyczuć, że coś mu nie wyszło. Obserwacja rozmówcy, określona mimika, zachowanie i sposób, w jaki zaczyna rozmowę, to mocne podstawy by podejrzewać, że zostaniemy skrytykowani za naszą pracę. W tym momencie automatycznie zaczynamy w myślach punktować słabe strony naszej pracy, aby przewidzieć, co może zostać skrytykowane. Twój organizm również reaguje, dłonie mogą zacząć się pocić, w żołądku poczujesz znajomy ucisk, a nogi niespokojnie będą się poruszały. To normalna reakcja, jednak bardzo ważne, abyś nauczył się panować nad swoimi emocjami i ciałem.
Popraw się na krześle, usiądź wygodnie i zatrzymaj gonitwę myśli w głowie. To bardzo ważne, abyś miał jasny umysł i nie pozwolił stresowi odebrać Ci kontroli.
WYSŁUCHAJ UWAŻNIE UWAG DO KOŃCA
Jeśli uda Ci się opanować swój organizm, to już pierwszy krok do sukcesu. Teraz musisz uważnie wysłuchać tego, co Twój rozmówca ma Ci do przekazania. Jeśli dzięki temu poczujesz się swobodniej, to zacznij notować.
Dostaniesz jasne informacje, co było wykonane niepoprawnie. To oznacza, że pewne kwestie należy poprawić, więc zanotowanie tych informacji może okazać się niezwykle pomocne. W ten sposób dasz jednocześnie informację zwrotną, że szanujesz zdanie drugiej osoby i jej wskazówki są dla Ciebie istotne.
NIE BÓJ SIĘ PYTAĆ
Krytyka ma pomóc Ci w rozwoju. Właśnie dlatego warto zadawać pytania i upewniać się, czy dobrze zrozumiałeś informacje. Parafrazuj wypowiedź rozmówcy i pytaj, czy o to mu chodzi. Zadawaj pytania, w jaki sposób w przyszłości możesz unikać takich błędów i czy druga osoba miała podobne doświadczenia. Jeśli rozmawiasz z osobą, która jest bardziej doświadczona w określonej dziedzinie, na przykład z nauczycielem, to jego wskazówki mogą okazać się bardzo pomocne.
NIE BÓJ SIĘ WYRAZIĆ SWOJEJ WŁASNEJ OPINII
Konstruktywnej krytyce powinna towarzyszyć konkretna argumentacja. To jednak nie oznacza, że zawsze musisz się z nią zgadzać, więc nie bój się wyrazić swojego zdania. Wyjaśnij rozmówcy, dlaczego patrzysz na pewien problem inaczej lub wskaż źródła, z których otrzymałeś inne informacje. Nawet w szkole może się okazać, że różne podręczniki zawierają trochę odmienne informacje, dlatego warto mówić o nich nauczycielom, aby wspólnie znaleźć rozwiązanie.
Twoje zdanie jest ważne i liczy się tak samo, jak zdanie drugiej osoby. Krytyka nie musi być monologiem, a dyskusją, która pomoże Ci zrozumieć błąd i wyeliminować go w przyszłości. Korzystaj z tego i nie opisuj krytyki jedynie negatywnymi epitetami. To od Ciebie w dużej mierze zależy, w jaki sposób będzie ona odbierana – negatywnie czy pozytywnie.
OKAŻ SZACUNEK DRUGIEJ OSOBIE
Tak jak wspomnieliśmy wyżej, bardzo ważna jest Twoja reakcja na krytykę. Jeśli okażesz postawę obronną, czyli złość, niechęć i inne negatywne emocje, możesz zostać odebrany negatywnie przez społeczeństwo. Musisz natomiast wiedzieć, że pełna zrozumienia, zainteresowania i chęci rozwijania się postawa zawsze wywrze pozytywne wrażenie.
Postaraj się zatem zastosować wyżej wymienione wskazówki, które okażą nie tylko szacunek, ale również Twój własny dystans. Umiejętność przyjmowania krytyki i wprowadzania w życie określonych wskazówek z nią związanych to niezwykle szanowana postawa.
TRENUJ WŁASNE POCZUCIE WARTOŚCI I PEWNOŚĆ SIEBIE
Poczuciu własnej wartości i pewności siebie poświęciliśmy cały artykuł, dlatego koniecznie powinieneś go przeczytać. W skrócie warto jednak wspomnieć, że umiejętność radzenia sobie z krytyką to oznaka dużej pewności siebie, co potwierdzą znani ludzie, którzy całe swoje życie poświęcili dążeniu do wyznaczonych sobie celów. Nie unikaj zatem krytyki i podchodź do niej jak do cennej, życiowej lekcji.
WYCIĄGAJ WNIOSKI
To oczywisty punkt, bez którego radzenie sobie z krytyką nie ma prawa istnieć. Wnioski powinny być skutkiem przyjętych uwag, ponieważ mają Ci pomóc w przyszłości uniknąć określonych sytuacji. Właśnie dlatego warto zapisać pewne informacje, dopytać i przedyskutować sporne kwestie. Poświęć temu chwilę i pomyśl o całej sytuacji jeszcze podczas rozmowy z osobą, która Cię ocenia. Pokaż, że jesteś zainteresowany jej opinią i chcesz dowiedzieć się tak dużo, jak to możliwe.
LICZĄ SIĘ FAKTY
Konstruktywna krytyka zawsze bazuje na określonych faktach. Twój rozmówca nie ocenia Ciebie jako człowieka, ale Twoją pracę, którą możesz w każdej chwili poprawić. Wskaże Ci konkretne argumenty, potwierdzające jego opinię i jeśli tego będziesz potrzebował, wskaże drogę, w jaki sposób rozwiązać zaistniałe problemy. Opinia zazwyczaj bazuje na obiektywnych zasadach, a nie subiektywnych przemyśleniach, dlatego warto ich wysłuchać i dowiedzieć się, w jaki sposób wykonywać pewne zadania poprawnie.
PODSUMOWANIE
Opinia zawsze wiąże się z trudnymi emocjami. Ciężko jest ją przyjąć, kiedy nie jest w pełni pochlebna, jednak musisz pamiętać i skupiać się na tym, że dzięki tej opinii możesz się rozwijać. Radzenie sobie z krytyką to nie tylko umiejętność opanowania emocji, ale również wyciągania wniosków na przyszłość, dzięki którym wykonując określoną pracę, nie popełnisz ponownie tych samych błędów. To cenna lekcja dla Ciebie, jako ucznia, pracownika i człowieka, więc korzystaj z niej!