Nowy rok szkolny bardzo często kojarzy się z nowym początkiem. Po wakacyjnym odpoczynku wracają obowiązki, sprawdziany, kartkówki i coraz dłuższe listy rzeczy do zrobienia. Dla uczniów klas biologiczno-chemicznych oznacza to również kolejne tematy z biologii i chemii, zadania obliczeniowe, doświadczenia, powtórki i stopniowe przygotowywanie się do egzaminów maturalnych.
Wrzesień jest jednak doskonałym momentem nie tylko na kupowanie nowych zeszytów i porządkowanie biurka. To także dobry czas na zastanowienie się nad tym, czego właściwie oczekujesz od kolejnych miesięcy. Odpowiednio wyznaczone cele mogą pomóc Ci lepiej zorganizować naukę, zwiększyć motywację i przede wszystkim sprawić, że droga do wymarzonego wyniku będzie dużo bardziej uporządkowana.
Nie chodzi jednak o stworzenie długiej listy ambitnych postanowień, o których zapomnisz po pierwszych kilku tygodniach szkoły. Cele powinny pomagać Ci w działaniu, a nie być dodatkowym źródłem stresu. W tym artykule dowiesz się, jak ustalić je w taki sposób, aby naprawdę miały szansę zostać zrealizowane.
Dlaczego warto wyznaczać cele na nowy rok szkolny?
Bez jasno określonego kierunku bardzo łatwo wpaść w szkolną rutynę. Pojawia się kolejny sprawdzian, później kartkówka, odpowiedź ustna i następny dział do nauczenia. Zanim się obejrzysz, mija kilka miesięcy, a Ty masz wrażenie, że cały czas się uczysz, ale właściwie nie wiesz, czy jesteś bliżej osiągnięcia tego, na czym naprawdę Ci zależy.
Cel pozwala nadać tym wszystkim działaniom sens. Jeśli wiesz, że zależy Ci na wysokim wyniku z biologii na maturze, łatwiej zrozumieć, dlaczego regularne rozwiązywanie zadań jest ważniejsze niż nauka wyłącznie dzień przed sprawdzianem. Jeżeli natomiast największą trudność sprawia Ci chemia organiczna, możesz od początku roku przeznaczyć na nią więcej czasu zamiast liczyć na to, że problem rozwiąże się sam.
Odpowiednio wyznaczone cele pomagają także obserwować własne postępy. Każdy wykonany krok daje poczucie, że Twoja praca prowadzi do konkretnego rezultatu. To właśnie takie małe sukcesy mogą być szczególnie ważne w chwilach, kiedy motywacja zaczyna spadać.
Zacznij od zastanowienia się, czego naprawdę chcesz
Pierwszym krokiem powinno być określenie tego, na czym rzeczywiście Ci zależy. Nie wybieraj celu tylko dlatego, że dobrze wygląda zapisany w planerze albo podobny postawiła sobie koleżanka z klasy. Twój plan powinien wynikać z Twoich potrzeb, możliwości i marzeń.
Zastanów się, co chciałbyś osiągnąć do końca tego roku szkolnego. Może zależy Ci na poprawieniu ocen z chemii? Chcesz wreszcie zacząć systematycznie powtarzać biologię? A może jesteś w klasie maturalnej i Twoim najważniejszym celem jest zdobycie wyniku, który umożliwi Ci rozpoczęcie studiów na wymarzonym kierunku?
W przypadku uczniów biol-chemu cel bardzo często związany jest właśnie z przyszłością. Medycyna, stomatologia, farmacja, weterynaria, biotechnologia czy inne kierunki przyrodnicze wymagają odpowiednich wyników rekrutacyjnych. W takiej sytuacji warto spojrzeć na nowy rok szkolny nie tylko przez pryzmat kolejnych ocen, ale przede wszystkim jako na następny etap prowadzący Cię do realizacji większego planu.
Nie wybieraj zbyt wielu celów jednocześnie
Początek roku szkolnego sprzyja ambitnym deklaracjom. Będę uczyć się codziennie. Poprawię wszystkie oceny. Zacznę regularnie biegać. Będę wcześniej chodzić spać. Przeczytam wszystkie lektury z wyprzedzeniem i jeszcze każdego dnia rozwiążę kilkadziesiąt zadań maturalnych.
Brzmi świetnie, jednak najczęściej tylko przez pierwsze kilka dni.
Zbyt duża liczba celów sprawia, że bardzo szybko możesz poczuć się nimi przytłoczony. Wystarczy jeden bardziej wymagający tydzień, kilka sprawdzianów lub gorszy dzień, aby cały perfekcyjnie przygotowany plan zaczął się rozpadać. Dużo lepiej wybrać dwa lub trzy najważniejsze cele i właśnie na nich skoncentrować swoją uwagę. Pozostałe rzeczy możesz wprowadzać stopniowo. Nie musisz zmieniać całego swojego sposobu nauki dokładnie 1 września.
Cel powinien być konkretny
„Będę lepiej uczyć się biologii” to dobre postanowienie, ale bardzo trudny do zmierzenia cel. Co właściwie oznacza „lepiej”? Więcej czasu spędzonego nad książką? Wyższe oceny? Więcej rozwiązanych zadań?
Im dokładniej określisz swój cel, tym łatwiej będzie Ci później go realizować. Zamiast zapisywać, że chcesz poprawić się z chemii, możesz postanowić, że trzy razy w tygodniu będziesz rozwiązywać zadania z aktualnie omawianego działu. Jeśli przygotowujesz się do matury, możesz natomiast określić liczbę arkuszy, które chcesz wykonywać każdego miesiąca.
Dzięki temu dokładnie wiesz, co należy zrobić. Nie musisz każdego dnia zastanawiać się nad tym, czy realizujesz swój plan. Możesz po prostu sprawdzić, czy wykonałeś konkretne zadanie.
Postaw na cele, na które masz wpływ
Warto pamiętać również o jednej bardzo istotnej rzeczy. Nie wszystko zależy wyłącznie od Ciebie. Możesz poświęcić mnóstwo czasu na naukę, a mimo to trafić na wyjątkowo trudny sprawdzian albo popełnić kilka błędów wynikających ze stresu.
Dlatego dobrze jest wyznaczać nie tylko cele dotyczące końcowego wyniku, ale także te związane z samym działaniem. Możesz oczywiście marzyć o zdobyciu 90% z biologii na maturze. Jeszcze lepiej będzie jednak połączyć to z postanowieniem regularnego wykonywania zadań, analizowania swoich błędów i powtarzania materiału.
Na wynik nie zawsze masz stuprocentowy wpływ. Masz jednak ogromny wpływ na swoje przygotowanie. Właśnie na nim warto skupić największą część uwagi.
Duży cel podziel na mniejsze etapy
Jeśli zapiszesz sobie we wrześniu „dostać się na medycynę”, to masz przed sobą cel ogromny i odległy. Może być on bardzo motywujący, ale jednocześnie trudno określić, co dokładnie powinieneś zrobić dzisiaj po południu, aby go zrealizować.
Dlatego duży cel warto rozłożyć na mniejsze części. Dostanie się na wymarzony kierunek wymaga odpowiedniego wyniku z matury. Dobry wynik wymaga znajomości materiału oraz umiejętności rozwiązywania zadań. Te natomiast wymagają regularnej nauki w kolejnych tygodniach i miesiącach.
W ten sposób bardzo odległe marzenie zaczyna zamieniać się w konkretne działania. Zamiast myśleć o całym roku szkolnym, możesz skupić się na najbliższym tygodniu. To zdecydowanie mniej przytłaczające.
Jeżeli chcesz powtórzyć całą biologię do matury, rozpisz poszczególne działy. Jeśli problemem jest chemia, określ, które zagadnienia wymagają największej uwagi. Odhaczanie kolejnych etapów daje ogromną satysfakcję i pokazuje, że nawet bardzo duży cel można osiągnąć małymi krokami.
Nie zapominaj o terminie
Cel bez określonego terminu bardzo łatwo przesuwać. Zawsze pojawi się coś ważniejszego, trudniejszy tydzień albo myśl: „zrobię to później”. Właśnie dlatego warto od razu określić, kiedy chcesz osiągnąć konkretny rezultat.
Nie musi to być wyłącznie jeden termin na końcu roku szkolnego. Dużo lepiej sprawdzają się krótsze etapy. Możesz określić, które działy biologii powtórzysz do końca września, ile zadań z chemii wykonasz w październiku albo kiedy napiszesz pierwszy pełny arkusz maturalny.
Takie terminy pomagają kontrolować postępy. Jeżeli zauważysz, że zaczynasz pozostawać w tyle, możesz odpowiednio wcześnie zmodyfikować swój plan zamiast orientować się kilka miesięcy później, że do matury pozostało niewiele czasu, a materiału nadal jest bardzo dużo.
Cel musi być ambitny, ale możliwy do osiągnięcia
Nie ma nic złego w stawianiu sobie wysoko poprzeczki. Ambicja może być ogromnym źródłem motywacji i sprawić, że osiągniesz zdecydowanie więcej, niż początkowo zakładałeś. Problem pojawia się wtedy, gdy plan od początku jest praktycznie niemożliwy do wykonania.
Jeśli do tej pory uczyłeś się biologii raz w tygodniu, planowanie trzygodzinnej nauki każdego dnia prawdopodobnie nie będzie najlepszym pomysłem. Przez kilka dni możesz mieć mnóstwo energii, jednak później pojawi się szkoła, zajęcia dodatkowe, inne przedmioty i zwyczajne zmęczenie.
Znacznie lepiej rozpocząć od mniejszego celu, który rzeczywiście jesteś w stanie utrzymać. Jeżeli okaże się zbyt łatwy, zawsze możesz zwiększyć wymagania. Sukces w nauce znacznie częściej wynika z regularności niż z pojedynczych dni spędzonych przez wiele godzin nad książkami.
Zapisz swoje cele
Cel istniejący wyłącznie w Twojej głowie bardzo łatwo zmienić, przesunąć albo całkowicie o nim zapomnieć. Zapisanie go sprawia, że staje się bardziej konkretny. Możesz do niego wrócić po kilku tygodniach i sprawdzić, czy nadal podążasz w odpowiednim kierunku.
Wykorzystaj do tego planer, kalendarz, notes albo aplikację, z której regularnie korzystasz. Nie ma znaczenia, czy wybierzesz papierową, czy elektroniczną wersję. Najważniejsze, aby Twoje cele znajdowały się w miejscu, do którego rzeczywiście zaglądasz.
Dobrym rozwiązaniem jest również zapisanie nie tylko samego celu, ale także powodów, dla których chcesz go osiągnąć. „Chcę zdobyć wysoki wynik z biologii, ponieważ zależy mi na dostaniu się na wymarzony kierunek” może działać znacznie bardziej motywująco niż samo „90% z biologii”.
Regularnie sprawdzaj swoje postępy
Wyznaczenie celu we wrześniu nie oznacza, że nie możesz go później zmienić. Wręcz przeciwnie. Dobry plan powinien być elastyczny i dopasowywać się do aktualnej sytuacji.
Raz na kilka tygodni warto sprawdzić, co udało Ci się już wykonać. Zastanów się, które elementy planu działają, a które jedynie dobrze wyglądały na papierze. Być może okaże się, że potrzebujesz więcej czasu na chemię, a z biologii radzisz sobie zdecydowanie lepiej, niż zakładałeś.
Modyfikowanie celu nie jest porażką. Jeżeli zmieniasz go dlatego, że zdobyłeś nowe informacje i lepiej znasz swoje możliwości, oznacza to, że świadomie zarządzasz własną nauką. Znacznie gorszym rozwiązaniem byłoby kurczowe trzymanie się planu, który od dawna przestał się sprawdzać.
Nie porównuj swojego planu z planami innych
W klasie biologiczno-chemicznej łatwo wpaść w pułapkę porównywania się z innymi. Ktoś rozpoczął powtórki w wakacje. Koleżanka rozwiązała już kilka zbiorów zadań. Kolega osiąga wysokie wyniki z próbnych matur, mimo że twierdzi, że prawie się nie uczy.
Takie porównania zazwyczaj nie pomagają. Każdy uczeń rozpoczyna przygotowania z innego poziomu, ma inne mocne i słabe strony oraz dysponuje inną ilością czasu. To, co świetnie sprawdza się u jednej osoby, dla Ciebie może być zupełnie nieodpowiednie.
Porównuj więc przede wszystkim siebie z samym sobą sprzed kilku tygodni lub miesięcy. Jeśli rozwiązujesz więcej zadań, lepiej rozumiesz trudne zagadnienia i popełniasz mniej błędów, oznacza to, że idziesz w dobrym kierunku.
Co zrobić, gdy nie uda Ci się zrealizować planu?
Prawdopodobnie w którymś momencie tak się stanie. Zachorujesz, pojawi się trudniejszy tydzień w szkole, stracisz motywację albo zwyczajnie będziesz potrzebować kilku dni odpoczynku. Nie oznacza to jednak, że cały plan można wyrzucić do kosza.
Jednym z najczęstszych błędów jest podejście „wszystko albo nic”. Jeśli uczeń zaplanował naukę trzy razy w tygodniu, ale raz jej nie wykonał, może uznać, że cały system przestał mieć sens. Tymczasem jeden słabszy dzień nie ma większego znaczenia w perspektywie całego roku szkolnego.
Znacznie ważniejszy jest powrót do działania. Nie próbuj również za wszelką cenę nadrabiać wszystkich zaległości jednego dnia. Sprawdź swój plan, ustal ponownie priorytety i kontynuuj pracę.
Pamiętaj, że odpoczynek również powinien znaleźć się w Twoim planie
Nowy rok szkolny nie powinien oznaczać rezygnacji ze wszystkiego, co sprawia Ci przyjemność. Nauka biologii i chemii może zajmować dużo czasu, szczególnie w klasie maturalnej, jednak człowiek nie jest w stanie przez kilka miesięcy funkcjonować wyłącznie w trybie nauki.
Potrzebujesz snu, odpoczynku, kontaktu ze znajomymi i czasu na własne zainteresowania. Dzięki temu łatwiej zachować koncentrację oraz motywację do dalszej pracy. Plan, który nie pozostawia miejsca na regenerację, bardzo szybko może stać się kolejnym problemem zamiast pomocą.
Właśnie dlatego podczas wyznaczania celów nie skupiaj się wyłącznie na liczbie wykonanych zadań i godzin spędzonych nad książkami. Zastanów się również nad tym, jak chcesz zadbać o równowagę pomiędzy szkołą a pozostałą częścią życia.
Jak może wyglądać dobry cel ucznia biol-chemu?
Zamiast postanowienia: „W tym roku będę więcej uczyć się biologii”, możesz zapisać: „Trzy razy w tygodniu rozwiązuję zadania z aktualnie powtarzanego działu biologii”.
Zamiast: „Muszę poprawić chemię” — „Do końca października powtarzam stechiometrię i rozwiązuję zadania z zagadnień, które sprawiają mi największą trudność”.
Natomiast zamiast ogromnego i stresującego: „Muszę dostać się na medycynę”, spróbuj pomyśleć: „Regularnie przygotowuję się do matury z biologii i chemii, kontroluję swoje wyniki i każdego miesiąca sprawdzam, nad czym muszę jeszcze popracować”.
Cel pozostaje ambitny. Różnica polega na tym, że teraz dokładnie wiesz, jakie działania mogą Cię do niego doprowadzić.
Grafika wygenerowana przy użyciu AI.
Nowy rok szkolny to nowa szansa
Nie musisz rozpoczynać września jako idealnie zorganizowany uczeń z perfekcyjnym planem na kolejne dziesięć miesięcy. Wystarczy, że wiesz, w jakim kierunku chcesz zmierzać i wykonasz pierwszy krok.
Dobrze wyznaczone cele mogą pomóc Ci uporządkować naukę, ograniczyć chaos i zachować motywację wtedy, gdy obowiązków zacznie przybywać. Pamiętaj jednak, że sam zapisany cel niczego nie zmieni. Najważniejsze pozostają małe działania wykonywane regularnie przez kolejne tygodnie.
Zastanów się więc, czego chcesz od tego roku szkolnego. Wysokiej oceny z chemii? Lepszego opanowania biologii? Systematycznej nauki? Dobrego wyniku na maturze i dostania się na wymarzony kierunek?
Niezależnie od odpowiedzi nie próbuj osiągnąć wszystkiego jednego dnia. Wyznacz kierunek, przygotuj plan i zacznij działać krok po kroku. Być może właśnie jeden dobrze ustalony cel na początku roku szkolnego będzie pierwszym krokiem do spełnienia dużo większego marzenia.